Zoran Dimov - Mli kolumna

Kolumna taro Zoran Dimov: 2021 bersh e Romenge ka ovel panda pophari taro 2020 bersh!

Ake siem ko agor ko akaja butederenge but pharo bersh . I 2020 bersj na te achol ki memoria prekal o lachipa numa ka ovel sar jekh taro majbilačhe. Odoleske paše 95% kergja i sasti Pandemia taro Kovid 19 so kergja negativno efekti ko sakodiveseskoro dživdipa e manušeskle taro sa o aspektoa, Akava lumiakoro fenomeni na rotiringja em na bistergja em amare thema a ko jekh em e Romen so dživdinen akate.
2020 berš ko socialno em ekonomsko plani sine bari dupka. So si majdaravutne bizi diferenca akaja pandemia ka ačhol jali na o zijania si but bbareste. Ko odova plani o 2021 berš ka kheden pe em gejnenpe kobor si našavde Odova sikavel kaj o Roma sine majmarginalizirime deceniencart em beršencar a odova sikavel kaj ko akava da 2021 berš ka ovel panda pophareste. O fakti si kaj ki akaja bari belja ko ka del pe godi bapš e Romenge? Odva sikavel kaj tari jekh ekonomsko rupa o Roma ka khuven ki panda jekh majbari ekonomsko rupa ko 2021 berš. Nane te ovel avgo drom.
Ki edukacia em reforme ki edukacia odothe da na sium baro optimisto. Trujal o pharipa ko edukaciakoro procesu em nanipa tehnikane alatke em instrumentoa te sikljovel pe on line sar so si lap-top, kompjuteria, telefiniam, tabletoa einternet em aver o romanw čhave ka oven panda majhebndikepririme ki edukaciua da . Dutjo dopherdo fakti si kaj nane konektirime ni jekh romano suvjekto ko ekipe so keren o reforme ki edukacia. Odothe ka džanel pe kaj i romani člhib si trinto akcepcia kote pali makedonikani em albanikani ola si trinto em ola ni liparde si odothe, Znači ko 2021 berp ka ovel panda popharo edukaciakoro berš.
Taro politikano aspekto em o romano politikano angađmani šaj te vakera kaj ko akava 2021 berš nane te ovel optimistikano soske e Romenge na hramonel pe jhanli šukare . Odova si soske ko momenti nane importantno romano subjhekti ili politikano romano lideri so si faktori ki politika, A ko jekh sa džala kontra ko than te ova unime amen o Roma ovaja poltikane hulavde , TRe na sine Uniba ko Roma i politika ko akava 2021 berš ka ovel katastrofa. Odothe phanel pe e faktea kaj akana ko 2021 berš ko oktomvri planirime si lokalno alusariba Prekal o proekcie isi nekobor struje kote intersno si i komuna Šuto orizari kaj akana mangen te protežirinen jekh opcia avgo dizjakoro šerutno te ovel džuvli so si aktielno precepcia akanutne komunakere legaripaske.
A fakti si kaj te legarel pe jekh komuna valjani te ove špukar menadžeri jekh e komunake em realizacia em proektonge . odova da kotor ka dikhel pe akana kana i komuna Šuto orizari lelja 1 milionia aeura bašo proektia. Ka džanel li te kerel pukare buti.
Ko imačka lo nuti e Romenge o Kovid kergja bari diferenca so mukhlile pherdo atri buti . Ka džanel li kaj e Romenge da ko akava 2021 berp valjani biznis samacia . Phareste! Akana o Govermenti notirinel keh biznis pakeri sar suporto ama nane nisavo ekmstra program e Romenge baši buti. Ka ovel li kerdo pharste našti vakerel pe. Ko jekh o španse si minimalno.
Jekh taro momentia ko 2021 berš si o popis. Ov si planirime ko april 2021 berp em si importantno statistikani operacia . Dažnel pe kaj o Roma palo Makedoncia em Albancia trinto. O Roma trubul te džanen kaj si but importantno te deklaririnen pe sar Roma
Ka ovel li odova agjaar? O Roma ko starti si ko minus 2000. Roma. Okola 700 so akana ka len desavo dokumenti indetigfikaciake ka nadžanel pe pšaj li ola delkalirinen pe sar Roma. Panda mabuteder 100 udžarena a nane nikote registririmea Roma. O popis si momenti čačipasle. Džanel pe sine ko nakhlo periodu kaj o Roma šaj lokehste ove Makedoncia, Albancia jali Khiraja. O riziko si odova. Ki Paščimali Makedonia o Roma paj oven Albancia, Ki Centralno Makedonia šaj ovcen Makedponcia a ki Purabali Makedonia Turklie,.
A klana valjani aplikacia sar deklaririme Roma bukjake jali stipendienge odma si kameleonia em iranen pe kaj si ola Roma. Odova si amaro bibahtalo Romane realiteto. 2020 berp sine kalo, ama premal mande o 2021 ka ovel panda pokalo. Pokalo em tariamari kali morthik, Ma te oven ki mirthik e Romengiri!

Kolumna taro Zoran Dimov: O Govermento tari North Makedonia taro budžeti e 2021 beršeske e Romenge hulavel paše 1 milionia eura. Si li akava budžeti baro?

Ko agor e berđšeske sar diveseskiri agenda sine votiba e beršeskere budežteske ki Makedon ia bašo 2021. berš. Votingja pe e majbare dži akana budžeteske ki Makedonia 4 milijarde eura. Ko odova budžeti si planirime love suportose em Implementacia ki Dekada em Romanei strategia . Hulavde si paše 60 milionia denaria jali paše 1 milioni eura.
Džanlipaja kaj persiberšeskoro Budžeti hilavdo e Ropemnge sine paše 300.000 eura pohari taro akava berp neko ka vakerel „Super!“ Barilo o budežti e Romenge.
Ama dela pe dopherdo pučiba konstataciajaj kaj odola 300.000 eura na sine istemalkerde em sine dende averenge em logično si kaj akala love si odola so nane istemalkerde.
Dujto momenti si kaj o sabarabutne budežti legarel paše 4 milijarde eura a e Romenge si dendo 1 milioni eura. Si li šukar? Ama ka dža redoa. Evidentno si kaj e Implementaciake ki dejada em Strategia e Romenge ki amari them o hulavde love si legarde premal desave prioritetoa: Ministeriumi Transport, 325.000 eura. Ministerstvo baši sociala dopherdo donaciancar 180.000 eura, Ministerstvo baši edukacia e donaciencar 395.000 eura , Ministerstvo sastipaske 65.000 eura. Odola love so si hulavde majpakjavutne si angleder planirime, ama koboro o institucie (ministeriumia, komune thaj avera) ka ovel olen čačutno mangipa em kapacitetia te realizirinen odova si aver pučiba. Sar egzamplo. Ako o Ministeriumi bašo transport taro planirime 325 mile eura ka kerel baši droma, pani, kanalizacia . Ama kote si o love kherenge? Ako ko Ministewriumi sociala barabutne e donacianecar isi 180 mile eura kote paše 35.000 si planirime gartenege o resto bašpo RIC-ia kote trujal o aktuuelno RIC-ia ka phraven pe ki teritorija ki sasti Makedonia. Ama dali ka phravgjon em ka profunkcionirinen? So ka keren buti, kaske ka den raportoa so kergje buti ko ka khvel ki buti savi edukacia em kola kriteriumia ka oven odova si aver pučiba .
Majbaro budžeto isi e MON paše 395.000 eura kote stipendienge e romane čhavenge ko mašakarutne škole ka den pe 213 mile a o resto 180.000 eura e edukaciakere medijatorenge sar kotor tgari fundavutni edukacia. Ko than odola edukaciakere mediatoria jali pedagoško asistento te khuven ko ingerencie e komunenge em e školenge sar bukajrne odothe but lokheste o resto 180.0000 eura ka den pe ko avera thana . Egzamplo but lokheste i them te kerel ko 15 komune te len e romane edukaciakere mediatorien jali pedagoško asistentne em te čhiven len ki buti te hulalev lpe ola ka ovel paše 10.000 eura ki komuna ko beršeskoro nivelo. Odova si tikni suma e komunenge a ka ovel baro hairi em e školen em e jerien, em e čhaven.
Mahrai love si dende ko sastipe salde 65.000 eura sastipaskere medijatorenge . Ola valjani te khuven ki buri ko sastipaskere sistemia sar patronažno medicinakoro personali. Odothe valjani salde dopherde praktike.
A i poenta si aver. Hulavde si paše 1 milionia eura ama si li šukar? Fakti si kaj nane hulavde love ki Kultuira, Ko dživdipaskoro trujalipa, politikane istemo em jekhina jali evbentualno desave programe posebno Romenge bapi buti tari i Agencuia bukjake. Bukavlo ikljola kaj taro o Budežtio ki Makedonia e Romenge si hulavde salde 0.025%. Plastično vakerdo ko 100 eura ki Implementacia e Dekadake em startegia e Romenge hulavgje saste 0.025 centia. Ka integirinen pe em odova but! Ama mora te vakera kaj akava Govermenti dži akana hulavgja majbare love e Romenge!

Kolumna taro Zoran Dimov: Nacia bizo pire kulturakere institucie si - muli nacia!

Saste pendjarde si kaj o Roma si jekh taro majpurane nacie ko akala thana. Olengiri kultura, tradicia, chib em koloritno folklori vekoncar si pendjarde avrutne lumiake. Ki olate isi elementoa tari historia, tradicia em sakodiveseskoro Romano djivdipa. O Roam sine em ka oven bari inspiracia ko filmia, muzika em literature. Ama kobor si o Roma moldime te shaj ola korkoro keren prezentacia pire kulturake, historiake, tradiciake em chibjake . Shaj vakerav kaj o Roma ni hari nane moldime em dendo suporto ki piri kulturakiri presentacia . A soske? Kobor si I dosh ko institucie e themake odokhar I dosh si em ko korkoro Roma ! Ko nakhlo period 30 -40 besha angleder o kulturakoro fenomeni ko Roma sine barem hari presentirime a avdive odova fenomeni shaj vakerav nane le.
So ka vakerel pe ki Amari chib “ O agorutne Mohakinmcoa” so keren buti ko Romano kulturakoro identiteti so keren manifestacie si o Romani Asociacia Romano Ilo, O Ansamblo KUD Rushid Shakir taro Kumanovo, I SP BTR Prpdukcia prekal organizacia Filmsko Festivali “Somnakaeskiri Rota” em aver hari teatarsko perfomansoa.
Ko starti vakergjum so taro nasikavdo interesi e thematar em o Romane kulturakere aktivitetoa akava si akana minimum. I them na interesirinela la soske kana aplicirinel pe ko Ministeriumi kulturake ili Filmsko Fondi tari Makedonia, ola akceptirinen taro sa o aplikacie edvaj 10-15% taro aplikacie em dena maksimum dji ko 30% taro rodime love.
A odole lovencar trubul te sikavel pe o kulturno identiteti odole naciakoro. Sar? Nisar!
Angleder desave bersha pali kerdi inivijativa taro Kulturakere aktivistia kergje Zori jekh Akcisko kulturakoro plani so sine dendo e teganutne ministereske bizo resor o Muzafer Bislim , em ppire asisitetencar ko kabineti te keren le. Em bibahtake nekobor mitingoa em dikhiba kergja pe hjekh sar Pervayi Plani kulturakoro ama buizo budjeti te hramosarel ope taro odola asistentoa, Trubul sine te del pe ko Ministeriumi kulturake ama na dengja pe soske na sine chivde budjetsko aktia. Em odoleske sebepi nadjanlipa akava proekti na realiziringja pe. Em akana ko ka legarel o djovaplipa? Niko Sar phursako ola akana keren palem ki themakiri administarcia buti ko majlache thana.
A o phure vakerena “O maksmi dok na rovel I daj nane te del le chuchi” Agjaar si amencar e Romencar. Odoleske gindinav ko starti taro 2021 bersh te beshel pee m te kerel pe jekh Kvalitetno akcisko plani kulturakeAma odothe te ovel chivdo em vudjeti komplet. Em Konkretno rodipa, konkretno anava institucie , Na te chiven pe manusha so brsencar po naj na mrdingje e Romane kulturake . Djanel pe klo karel sine buti ko agorutne duj decenie ko odola umalja. Shaj te vakerav kaj angleder 15 bersha kergjum jekh sukcesialo proekti ki promocia gazete chavenge em ternenge “Cirikli” em “ Vilo” so distriburirinel pe sine bilovengoro ko romane chave ko shkole. Odova ciklusi hari livencar ikerav sine le saaste 15 bersha. A akana buteder “romane intelektualcia” ka len bare love te keren lila, gramatika, nroshure, ama odola lila nane nigde, Ni ko shkole ni nigde. Ola ka keren piri epizodno progitabilno rolja” ka len o love em odokhare.
направив еден успешен обид со промоција на списанија за деца и младинци „Чирикли„ и Kobor so djanav o chave sikljoven salde taro lila em alavari taro akana mulo Dr Trajko Petrovski.
Vakti si manushenge potencijalea djanlipaja te vazden pe baja em te keren buti. Akata valjani cace manusha ana “ improvizatoria” em epizodno kulturuakere promotroria.
Odova haljovel pe ko implementacia em aktivitetia ko pobuter targentia sar so si: Romano folklori em tradicia, literature ki romanoi chib, suporto romane autorenge, teatarsko aktiviteto, muzikakoro aktiviteto, artikano aktiviteto, filmsko aktiviteto em majsherutno akti te bajrarel pe o numero Romane representoa ko kulturakere ofisia, institucie kabinetoa, ko Kulturakere themakere konsiloa em manush ko bukjarne ofisoa Roma kana den pe Konkursia basho proektia.
Ko jekh importantno momenti sit e aktuelizirinel pe so ka ovel e pendjarde Muzeoja bashi Muzika em arti taro Esma em Stevo Teodosievski so akana si chinavdo ko kriseskere lavirintoa. Odothe da beshava te dav baro suporto em idee.

Salde agjaar shaj te kera bari buti te arakha I Romani kultura em tradicia . Pasivno aktivitetia nasti djaja dur thaneste. O riziko si baro soske nacia bizi piri kulturakiri institucia si muli nacia ! A basho te startujenn pe akala aktivitetoa kos a o upreanavkerde sfere ki kultura e Romengiri trubuk finansie taro 1.000.000 eura ko besheskoro nivelo.

Kolumna taro Zoran Dimov: I Bugaria si „peki“ te ovel anglal o Europakoro Kriso baši diskriminacia upral o Roma, kana ka implementirinel pe o Romano Ombdusamno – Kontakt point!

Savore džanaja kaj i Republika Bugaria si jekh taro ekonomsko majslabo membria thema ki EU barabutne e Romanijaja. Odova but „dukhala“ kana ka džanel pe kaj sian kotor tari europsko familia, a sian majtele ko ekonomsko plani. Odoleske i Bugaria si them so kerela zori olakere dizutne te ačhon ki them, thaj ma te migririnel ko aver thema taro West Europa . Odoleske panda majbare si o frustracie e Bugariakere te ikerel pire dizutnen khere. Odova kerel em ola te roden ko si „čačutne bange“ akale situaciake. Em sar rezervirano kaj si ola“ čačutno faktori akale bibahtake“ odova premmal olende si o Roma!
Em akate akana o vordon džala majtele . Segregacia, diskriminacia, izolaciam distanciriba, pphagiba fundamentalno manušikane niamia ko sa o umalja taro bugariakoro sasoitnipa si jekh sakodivesa ki akaja them.
Panda majbari „bibaht“ ako vakera kaj kana isi votiba em ko ka ovel politikano faktori ki them , sako drom odoja patriotsko retorika džala mujal romano diskursi,. Soske te angje e Romen ki godi i Bugaria odma ka ačhol an o pire em ka ovel but lačho than dživdipaske! Te ovel akabvva haosi panda majbaro , kana savore avrial tari Bugaria pe najeja sikaven ki Bugaria sar them ki sako forma so phagel o manušikane niamia , andre ki Bugaria majbaro kotor taro organizacie (konektiribaja em baro numero Romane NGO) nesar sar te „phanen pire jakha“ em na keren reakcia akale situacienge. Kerel i them ki sako forma „finansisko“ te trainkerel jali si aver khanči ola džanena peske.
Odoleske me ki akaja kolumna sar IRU Presidento em majanglal sar manuš Rom so kerel sine sako drom reakcie, protesno note sar dži ko bugariakere institucie agjaar em ko europakere institice sebepi diskriminacia tari Bugaria mujal odola Roma, em mangav te čhivav agor baši odoja diskriminacia mujal o Roma ki Bugaria, ama em mujal o Roma ki sasti Europa em lumia.
Odova si jekh Jurisdikciakoro intrumento so isi baro hairi olestar. I terapia legarel anava – Romano Ombdusamno – Kontakt point!
O Romano Ombdusamno em oleskoro timo ko europakoro nivelo ka khelen i šerutni rolja te čhinavel i diskriminacia.
Taro auropakiri perspektiva dikhibaja kristalno jasno si: duvar ko etnikane definirime romane mahale si getoizacia, bitui diferenca sar si argumentirime taro o bugaria ili političaria. Segregacia e romane čhavengi ki škola , diskriminacia ki butie, ande ekstra sastipaskere protokolia taro Covid 19 si drumo kote o romano Ombdusmano . Kontakt point ka ovel le fakti so te kerel buti.
A o „narcisoidno“ maniri e Bugariakoro si em premal i them Makedonia, than kote dživdinava so kerel veto ko starti e khujbaske ki EU e themake Dilemizirinela i čhibm o identiteti i historia i kultura i nacia kote sare džanen kaj i Makedonia so jekh tromali them bizo desave strateškjo jali teritorialno pretenzie.
Aj te zamisilina kaj i situacia si obratno sar egzamplo kaj i Makedonia em i Srbia si ki EU, a i Bugaria mangel te kheuvl ko EU sar ka ovel e Bugariake slučajno kana i Makedonia jali i Srbia „mangen te notirinen hari i historia e Bugariakiri ko vakti taro Dujto Lumiakoro Maripa kana kotora tari Makedonia em Srbia sine telal i kontrola em protektorato e Bugariake sar paše amala kko odova vakti e nacistikane Germaniake? Garan ola ka roden sine em ka jertisaren sine bašo kerde historikane feleria em nane te khievn pe sine ko kolin olengere „bugarsko identiteske“.
Sa na sa miri konkluzioa si kaj i I Bugaria si „peki“ te ovel anglal o Europakoro Kriso baši diskriminacia upral o Roma, em o IRU ka insistirinel te arakhel pe faisali te profubkcionirinel o Romano Ombdusamno – Kontakt point! O vakti si anglal amende.

FaLang translation system by Faboba

Mangava te vakerav

Momentalno Online

       Isi 86 misafirija so dikhena o ROMATIMES.NEWS

Golden Wheel - Entry Application Form

o Vakti

 booked.net

Majpopularno

Flag Counter

Amaro brojači genjela taro 13.01.2019
Gejnela isto manuša tari koja phuv drabarena amaro portali
Majtele isi sa-ko-sa kozom dikhle o portali