Politika

O Romane čhave si majbut čhivde an i diskriminacia thaj segregacia

Trujal o dži akanutne lende aktivitetoa an i diskriminacia e čhavenge Roma an i Makedonia majodorig olate isi la panda. Bari diskriminacia si notirime ko kotor tari personalno identifikacia kana si an o pučiba persone so evidentirinen pe ko personalno lila bianipaske , thaj isi segregacia upral etnikani funda, majbut kana si afi bašo čhave Roma an i škola. Ko jekh i situacia e čhavencar Roma pe droma si but alaramantno, kote 98,2 procentoa olendar si Roma. Registririme si thaj aktia tari diskriminacia ko umalja taro kherutnipa thaj akcepcia an o dende informacie.

Akava si salde jekh kotor taro forme diskriminacia ko čhave Roma, internacionalno thaj kherutni regulativa, nacionalno politika thaj institucionalna akcepcia– analiza aktia an o tereni so sine prezentirimi sar kotor e proekteske "Eliminacia tari diskriminacia mujal o romane čhave"

Te šaj nakhaven pe asavke situacie akcenntirime si an o raporto , kaj trubul te kerel pe buti an o vazdiba i gind thaj kapacitetoa an o institucie thaj ko dizutne baši protektivba tari diskriminacia , te bajrol i ginda te prependžaren pe i diskriminacia, majbut ko viktimia so si preperutne etnikane jekhinake -Roma. Te šaj nakhavel pe akaja sakodiveseskiri situacia trubul i kherutni kanoneskiri regulativa majsig te akceptirinel pe sar okoja internacionalno thaj i them te akceptirinel len, thaj baši majlačhi impelmentacia e nacionalno politikenge.

O premieri Zoran Zaev so kergja diskusia an i finalno konferencia e proekteske, vakergja kaj i them si la obligacia te kerel jekh sasoitnipa savorenge, na salde sar floskula, numa realno thaj si an i majuči agenda e Govermentoske.
-Nko na tromal te ovel diskriminirime thaj bisterdo. Majhari odova te ovel desavo čhavo, a ekstra okola čhave taro socialno grupe familie. Amenge o čačutno respekto thaj sasto dživdipa svaorenge isi bari pativ kaj ka kera odolea sast sukcesiali them, kher savorenge, vakergja o Zaev.

O EU ambasadori an i them . Samuel Žbogar vakergja kaj trujal so i them kerel but aktivitetoa te čhinavel i diskriminacia , ola isi la panda thaj odova dikhel pe pe droma, fakti kaj buteder lhaven nane len dokumentia , dživdinen ko bilačhe šartia , nane len edukacia thaj aver. Odoleske, vakergja, trubul koordinacia e politikenge, participacia e targetoske thaj te arakhen pe fondia thaj love te šaj realizirinen pe.

O Nacionalno odbusmano Idžet Memeti vakerel kaj o problemi trubul te ovel prezentirime phravde sar so vakergja o problemia e romencar si problemi savorenge thaj saste themake. Pučibe si, vakergja ov siem li hazri te arakha faisali - rešenie e problemoske thaj integracia e Romenge an i them. te sine agjaar trubul te keren pe aktivitetoa an o odova drumo, vakergja o Memeti.

 

Svastika ko muj tari Simon Veil - džuvli aktivisti bašo romane hakoa ani sasti lumia

Asavke bilačhe aktea angleder duj divesa sine kerde ko nekobor postensko boksia , kote forografie tari Simon Veil - džuvli aktivisti manušikane hakoenge sine škrtimi svastikaja.

Asavko akti našti aver čhane te kokarakterizirinel pe numa fundaja taro rasizmo so nane nisave kontakt aver poltikane ideologijaja numa kriminalo thaj bibaht upral o manušipa.
Ko si i Simon Veil?
I Simon Veil si jaudika, biame an o 17 juli 1927 berš an i franciakiri diz Nica.
Oj thaj saste olakiri familia sine deportirime an o konc logoro Aushvic - Birkenau, kote kotor tari olakiri familia našavgje piro dživdipa ko vakti taro Holokausto.
Sine sar avgo presidento an i Fondacia tromalipaske an o De La Šoa, taro 2000 dži ko 2007 berš , a palo odova sine sar eksuzitivno presidento. I Simov Veil sine thaj presidento an o Europakoro parlamento.
Pendžardo aktivisti bašo manušikane hakoa thaj baro aktivisti kana si an o pučiba o Sinti thaj o Roma thaj olenegere hakoa.

An o 2010 berš i Simone Veil reslja o phursako bašo civilno hakoa e Sinti thaj Romenge, Europakoro phursako sine prezentirime an o 2010 berš taro eks presidento e Europakoro parlamento an o Berlin thaj olakoro aktiviteto bašo akala duj minjoritetoa.
Oj muli an o 30 juni 2017 berš kana sine la 80 berša an o Pariz. Sine paurem an o limoria an o Paris ki alea taro francusko bare manuša aso sa e themakere respektoa kote personalno avilo thaj e franciakoro presodento o Emanuel Makron.

Europakoro parlamenti akahrela ki majbari protektiva ko niamia e Romengoro

O fundavutne niamia e Romenge ačhona phagerde an o EU, vakergja e Europakoro Parlamenti an i resolucia akceptirime an o Strazbur. Arakhen pe buteder bariere ki akcepcia akale minjoritetoske an i edukacia, kherutnipa, bukjarnipa thaj sastipaskiri protektiva. O EP akharela ko saste resarina ki konkluzia e Romenge thaj o nacionalno strategie palo 2020 berš vakeren tari institucia.

O Roma trubul te oven majlačhe akceptirime an o mediumia, themakere institucie thaj politikane organizaciew vakeren o eurodeputatia. O EP akaharela ekstra konsekvence ko maripa mujal anti romani hoš an o EU. O antiromani hoš si institucionalizirime thaj bare darhiencar an i historikani forma taro rasizmo, so majbut si reflektirime an o " terori, antiromani retorika, eksplotacia, stigmatizacia" thaj diskriminacia vakerel o akceptirimo teksto.

Avri taro škole, bukjarnipa, kherutnipa thaj sastipa si majbare bariere e Romenge an i Europa. O EP notirinel i phari situacia ko terne Roma maškar okola so isi mkajbut so na keren buti thaj na educirinen pe.

O deputatia rodena tari Europakiri Komisia thaj taro thema membria an i EU te den klar thaj obligaciono resarina, roko thaj instrumentia ki notacia bašo progresi an i inkluzia e Romenge. Ola pakjana kaj phravde fondia thaj manušikane resursia trubul te šaj kerel pe odova.
O EP akharela an o konektiriba thaj e darhianelengere aspektia ko šerutne politike thaj istemalkeriba e akcepcia e tikne čhavenge an i režia ko strateško pervazia taro EU. O deputatia insistirinena ko bari leiba than e representonge taro romane NGO ano aktiviteto ko politikani inkluzia.
I EP notirinela o zaruripa taro protektiva thaj promocia ko jekh a jekh akcepcia sa e romane čhavenge . Isi akharin ko specifikane resarinba mujal i diskriminacia , thaj konsekvence ki inkluzia e Romenge an i politika ki protektiva e sastipaskere trujalipaske thaj digitalno sasoitnipa.
O strukturno fondia taro EU trubul te istemalkeren ko lačhariba o šartia dživdipaske thaj avutne šajdipa e Romenge, vakeren o deputatia. Ola akahren e themen tari EU te keren rodaripa ko teleperavina e lovenge thaj te vazden krisoskere aktia mujal odola so odova na implementiringje le lačheste.

 Link: https://novini.bg/sviat/eu/523984

Bašo 20 berša o muslimania ka oven ko majbaro numero an i Makedonia

O Muslimania ka oven majbuter dizutne an i Makedonia ko avutne 20 berša. Akava si notirime ko kerdo rodaripa taro amerikakoro centro "Pyu" so dela lungo periodo akale procesoske, thaj havlajrel le majpalune periodoa ko avutne 30 berša ko kerdo rodaripa telel o anav " O avutnipa e lumiakere religienge. proekcia an o progresi e populaciake 2010-2050 berša". Aso o rodaripa i Makedonia khuvel an i grupa thema so ka ovel olen diferentno butipa an o 2050 berš, ki paralela taro 2010 berš. An i Makedonia ko 2050 berš o hristiania ka oven telel 50% taro barabutno numero dizutne , a o numero taro muslimania ka bajrol thaj ka oven upreder 50% .

An o 2012 berš an i Makedonia sine biame 11.995 persone etnikane Makedoncia, a ko odova berš mule 14.823. Odova bilanso sikavel minus taro 2.828 persone. Odova 2012 an i Makedonia sine biame 8.035 etnikane Albancia , a mule 3.416, so sikavel plus taro 4.619.

O trampe thaj našavipa e hristianenge anglal o muslimania an o Balkani ka ovel majsigaso notirime lumiakere trendia.
Ko skopjakoro regioni (i diz Skopje plus Aračinovo, Kondovo, Petrovec, Ilinden thaj Saraj) an o 2017 berš taro neve biande čhave 46,5% si Makedoncia, а 39% taro nevebiande čhave si Albancia. 

Ko akava numero te sine dopherdo thaj o bebia taro muslimansko familie si thaj o Roma, Turklie thaj Bošnakia. I Makedonia majbut baši jekh generacia , a odova si bašo 20 berša, ka oven dominatno muslimansko them thaj dživdinela okova sistemo so notiringje o amerikacia taro starti akale analizake havljaren le an i Europa bašo 2030-2050 berš.

 

Линк: https://vecer.mk/node/3336

FaLang translation system by Faboba

Mangava te vakerav

Momentalno Online

       Isi 97 misafirija so dikhena o ROMATIMES.NEWS

o Vakti

 booked.net

Majpopularno

Flag Counter

Amaro brojači genjela taro 13.01.2019
Gejnela isto manuša tari koja phuv drabarena amaro portali
Majtele isi sa-ko-sa kozom dikhle o portali