Antigypsyism

Historia: O Roma sar robia

O Roma an i Europa avile paše ko 1100 berš thaj olengere zanatia sine te keren tekstilo, pastra thaj aver so kinen sine o Europejcia. Numa sebepi olengiri kali morthik thaj i čhib, i percepcia mujal o Roma irangje la aver čhane.
Sebepi o mariba so sine ko odova periodia an i Europa phanlile sa o drumia bikinibaske, phare sine hajbe e askereske em e manušenge thaj sa majbut počmingje te roden bilovengoro bukjarno personali so ka kerel buti salde hajbaske thaj roba. Aver lafencar e Romen kergje robia.
Majpurano dokumenti kote si liparde o Roma sar robia si an o periodo taro 1331. dži ko 1355. berš, kana sar lidero sine o austrisko vojvoda Rudolf IV thaj o thagar e Srblienge, Bugarenge, Grkonge thaj Albanconge o Stefan Dušan kote jekh taro pandž kotora Roma dingja len sar bakšiši an o manastiria thaj gazdia farmenge.
I rima sine hulavde sar robia so keren buti ko khera, thaj Robia so keren buti an o farme..
O Bojaria (feudalno aristokrtaia tari Rusia, Bugaria, Moldavia thaj Vlaška) sine majbilačhe mujal pire Robia. Sine len ekstra kriseskoro kanoni kote sine mukhlo te maren pe o Roma ko pire sa dži kote na perel olengoro mas . Kana ka astaren sine desave romane robo sa manglja te našel kamšikujnen le sine thaj ki men čhiven leske sine satrunalo obruči so sine le šilcia so posaven sine leske i men te mrdingja jali te zasukja so šaj sine te mudarel le ko than.
Ko aver kotora tari Europa na sine odokhare eksplicitno o robia Roma, numa i situacia sine panda majbilačhi. O Papa Pio V kergja zori an o 1568. berš te paldel sa e Romen taro odova regiono telel i presia tari rimokatolikani khangiri.
O Portugalcoa an o 17 thaj 18 veko bičhaven sine e Romen ko pire kolonie an i Latino Amerika, Afrika, thaj India, a o Portugalsko thagar Ivan V sine le kerdi opsesivno natolerancia mujal o Roma so bičhavel len sine an o Brasil thaj Angola bizi desavo ando kriseskoro akti.
An i Francia o decizie baši deportacia si taro 1427, kote an o satrto sine salde nekobor , numa taro 1560 berš počmingje dekretia mujal o Roma te džan peske tari them jali te ukljen an o Galie. O thagar Luj XIV an o 1682. angja decizia sa o Roma - muraš te čhiven pe an o prangie te uklen an o galie , a o romane džuvlja te oven kamšikujme thaj te oven paldime taro thagaripa bizi krisoskoro akti.
Ko germansko muzei an i diz Nordlingen isi eksponatia sar so si alatke mučibaske so keren sine e Romenge tari germania, thaj plakati kote si sikavde o Roma so si len pharavdi morthik thaj mas taro kamšikoa angleder te legaren pe an i egzekucia - humlavibaja kote sine hramosardo titl " Kriso e Romenge thaj olengere romnjenge an i akaja them" Ando sasto kanoni bašo te čhinavel pe o ropstvo ko Roma , majpendžardo telal i terminologia "Slobuzenja", kote e eruopakere Roma thaj ko avdisutno dive liparena la uli an o 1864. berš. Uli kana sine themakoro puč thaj o nevo romansko govermento legardo taro Mihail Kogalinceanu so sine sar progresivno rig, angja o kanoni te čhinavel pe o ropstvo thaj kmetluko thaj i sasti phuv te iranel pe e manušenge taro o gava.

O Holokasuto upral o Roma - belego ko badani e lumiake

Ko dujto lumiakoro mariba ko holokausto plo dživdipa našavgje taro 200.000 dži ko 1 milionia Roma. Odova sine paše jekvaš taro numero Roma so ko odova periodi dživdinen sine ki Europa.

I Germania duri ko 1982 berš akceptiringja o Holokausto upral o Roma thaj odova mukhlja konsekvence.

Palo jaudie, o Roma sine dujto ki lista taro nacistikano sistemi baši eliminacia. O presidento e srpsko fondaciake bašo Holokausto e Romenge o Rajko Đurič vakerel kaj trujal o javer sa i roma avdive da si diskriminirime thaj paldime.
„I bibaht thaj i Romani dukh si belego ko badani e lumiake thaj trujal o predživdime Holokasuto ika avdive da si paldime thaj diskriminirime . Sako diskriminacia thaj terori si fakti kaj i lumia ni ilea ni gogjaja na kamen te akceptirinen o čačipa bašo Romano holokasuto " vakerel o Đurič.

Majbaro numero Roma so si mudarde si ki germania, palo odova ko NDH. Trujal akala thana mudarde si ki Polska, Italia, Francia, Holandia, Belgia, Čehia, Slovakia, Srbia, o thema taro ex SSSR , Ungaria, Romania, Grcia thaj Švedia em Švajcaria.

O Roma tari Bosna thaj Hercegovina

O numero e Romengoro ki BiH aso i statistika tari 2013 si 12.583 kote 10.036 dživdinen ki federacia BiH, 2.057 an i Republika Srpska thaj 490 ko Disktrikti Brčko.

So legarel pe dži ki religia ko agorutni statistikani operacia taro dizutne 88 % taro Roma vakergje kaj si muslimania, a o aver 12 % si (hristiania, katolikia, Jehovia, ateistoa thaj avera.)

Aso esktra raporto i situacia e Romengiri so kergje o Instituti taro Ombdusmano manušikane niamenge ki BiH suportoa taro OSCE /ODIHIR i misia taro OSCE ko BiH taro 2013 berš notirinel pe kaj ki teritoria tari BiH dživdinen paše 50.000 Roma.

O problemia so si e Romen ki BiH si but. Bilačhe šartia dživdipaske , problemia ki edukacia bizo šajdipa kherutnipake nanipa love , thaj nanipa fundavno niamia ko tromalipa dopherde odolea so si bilačhi situacia taro Roma ki BiH.

Jekh taro majbare problemia e Romengere si so baro numero olendar nane registririme ko lila bijanipaske thaj si bizi personalno dokumentacia , thaj našti te keren pire niamia. Bizi odoja dokumentacia thaj statusi o Roma kanonikane nane len protektiva , isi len savoren status taro apatridia thaj si bilačhe istemalkerde em astarde rizikoa ko konobikiniba e manušencar.

 

Hrvatska: O Roma majodoriga arakhen pe bare problemencar

O ofsio manušikane niamenge havljargja o raporto e situaciake e manušikane niamencar an i Hrvatska bašo 2019 berš.

Ov si artiklirime taro kerde sasteberšeskere monitoring thaj kerde intervjua thaj ankete so lele than 50 NGO . O raportia den percepcia ko problemia , ambicie thaj propozalia ki protektiva manušikane niamenge so notiringje pe ko 2018 berš.

O ustavi ki Hrvatska thaj o kanoni diskriminaciake keren protektiva ko minjoritetia tari diskriminacia. Aso i gind taro regionalno ofisia taro Ombdusmano e etnikane minjoritetonge majbari forma tari diskriminacia si kerdi premal o Roma thaj o Srblie ki R. Hrvatska.

“I segregacia e Romengiri ki edukacia sako drom sine akceptirime em si seriozno problemi ko kotora tari Hrvatska kaj isi baro numero Roma " notirime si ko raporto.

Paše 20% taro dizutne dživdinen čorolikane . I diferencia maškar urbano thaj rurarno regionia majbut si alceptirime ko marginalizirime grupe.

Trujal o operativno programo taro romano nacionalno minjoriteto thaj i kamli revizia thaj palo nakhle trin berša o nado akcisko programo panda nane ando ni Nacional strategia si si revidirime " vakerdo si o raporto.

FaLang translation system by Faboba

Од 5 Ноември 2022 достапен документарниот филм на СП БТР „Небо, Точак, Земја„ на Max TV и Max TV GO со пребарување –Видеотека

Mangava te vakerav

6-to Romano Čhavorikanoo muzikakoro festivali 
„Čhavorikano Suno 2022“ – SP BTR

6-ти Ромски Детски музички фестивал
„Детски Сон 2022„ – СП БТР

6th Romani Children's Music Festival
"Children's Dream 2022" - SP BTR

Momentalno Online

       Isi 128 misafirija so dikhena o ROMATIMES.NEWS

o Vakti

 booked.net

Facebook

Majpopularno

Golden Wheel - Entry Application Form

Entry Application Form.docx

Flag Counter

Amaro brojači genjela taro 13.01.2019
Gejnela isto manuša tari koja phuv drabarena amaro portali
Majtele isi sa-ko-sa kozom dikhle o portali

Consola de depanare Joomla!

Sesiune

Informații profil

Utilizare memorie

Interogări bază de date